Duidelijk schrijven: 9 tips

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 25-09-2026.

Een duidelijke tekst schrijven lijkt makkelijk. Maar zoals Johan Cruijff al zei: ‘Voetbal is simpel, maar simpel voetballen is het moeilijkste dat er is.’ En dat geldt ook voor schrijven. Lange zinnen, moeilijke woorden en omwegen naar je punt sluipen er ongemerkt toch in. Of woorden die op kantoor heel normaal zijn, maar voor je lezer helemaal niet zo logisch zijn.  

En voor je het weet, schrijf je een tekst die vooral duidelijk is voor jezelf, terwijl je lezer moet puzzelen om er chocola van te maken.  

Gelukkig hoef je geen literair wonder te zijn om duidelijker te schrijven. In dit artikel geven we een aantal praktische tips om een aantal bekende valkuilen te voorkomen, zodat je teksten voortaan scherper en makkelijker leesbaar worden. 

Schrijven is schrappen

Vaak is iets weghalen de snelste manier om je tekst duidelijker te maken. Veel teksten zijn namelijk onduidelijk, omdat er te veel in staat. Kijk daarom kritisch naar elke zin. Vraag jezelf af of een zin iets toevoegt of dat hij meer ‘versiering’ is.

Tekst schrappen zorgt ervoor dat je je lezer minder hard laat werken. Je haalt de ruis weg, zodat de kern overblijft. Kijk maar:

Minder duidelijk: ‘Wij willen met deze mail graag even onder de aandacht brengen dat het belangrijk is om tijdig je beschikbaarheid door te geven.’
Duidelijk: ‘Geef je beschikbaarheid op tijd door.’

De boodschap blijft hetzelfde. Je lezer is alleen een stuk sneller waar die moet zijn. 

Kies bijwoorden bewust

Bijwoorden sluipen ongemerkt je tekst in. Bijvoorbeel woorden als eigenlijk, gewoon, best, heel, dus, wel, vaak, misschien, waarschijnlijk, even en natuurlijk.  

Dat hoeft niet erg te zijn. Soms maken bijwoorden je tekst menselijker of helpen ze een zin aan de juiste nuance. Maar te véél bijwoorden haalt kracht uit je boodschap. Vergelijk deze twee zinnen: 

Minder duidelijk: ‘We willen je toch nog even vragen of je de vragenlijst wellicht vandaag nog in kan vullen.’ 
Duidelijk: ‘Vul de vragenlijst vandaag in.’

Kies je bijwoorden dus bewust. Als het woord niets aan betekenis toevoegt, kan het meestal weg. 

Schrijf op B1-niveau

Schrijven op B1-niveau betekent schrijven in eenvoudig Nederlands. Een B1-tekst gebruikt woorden die veel mensen kennen. De zinnen zijn kort en actief. De structuur is logisch. De lezer hoeft weinig moeite te doen om de tekst te begrijpen. 

Dat is belangrijk, want veel organisaties schrijven ingewikkelder dan nodig. Ze gebruiken abstracte woorden, lange zinnen en formele formuleringen. Daardoor haken lezers sneller af. B1 schrijven helpt je dus om je boodschap toegankelijk te maken. 

Je kunt ervanuit gaan dat álle kantoortaal en álle Engelse termen niet B1 zijn. Een paar voorbeelden: 

Niet B1: Meeting. 
Wel B1: Vergadering.

Niet B1: Consequentie.
Wel B1: Gevolg. 

Niet B1: Wellicht.
Wel B1: Misschien.

Niet B1: Wij verzoeken u vriendelijk om de documenten uiterlijk vrijdag te retourneren. 
Wel B1: Stuur de documenten uiterlijk vrijdag terug. 

Niet B1: Indien u aanvullende informatie wenst, kunt u contact opnemen met onze afdeling. 
Wel B1: Wil je meer weten? Neem dan contact met ons op. 

Het meest nette of beleefde woord is dus niet per se de beste keuze. Kies liever het woord dat je lezer meteen begrijpt. 

Ook je skills verbeteren?

Volg de training ‘Overtuigend Schrijven’

Bekijk deze training

Schrijf actief

In een actieve zin is meteen duidelijk wie iets doet. Dat maakt je tekst concreter en meestal ook een stuk prettiger leesbaar. 

Passief: Er wordt morgen contact met je opgenomen. 
Actief: We nemen morgen contact met je op. 

Passief: De aanvraag wordt binnen vijf werkdagen beoordeeld. 
Actief: We beoordelen je aanvraag binnen vijf werkdagen. 

Actieve zinnen maken je tekst concreter. Je lezer hoeft niet te raden wie iets doet. Dat is vooral belangrijk in mails, voorstellen, webteksten en instructies. 

Er is wel een uitzondering. Soms weet je niet wie iets doet. Of doet het er niet toe. Of misschien ben je wel politicus en wil je zo vaag mogelijk zijn, zodat het lijkt alsof jij niet verantwoordelijk bent. Dan kan een passieve zin helpen. Maar in de meeste andere gevallen is het beter als je actief schrijft. 

Houd zinnen kort

Een lange zin is niet automatisch slecht. Maar hoe langer je zin wordt, hoe groter de kans dat je lezer de draad kwijtraakt. Zeker als je veel informatie in één zin stopt. 

Minder duidelijk: Omdat we de afgelopen maanden veel vragen kregen over de nieuwe werkwijze en we merkten dat niet voor iedereen duidelijk was wat er precies verandert, hebben we besloten om een extra bijeenkomst te organiseren waarin we de belangrijkste stappen nog een keer toelichten. 

Duidelijk: We kregen de afgelopen maanden veel vragen over de nieuwe werkwijze. Niet voor iedereen was duidelijk wat er verandert. Daarom organiseren we een extra bijeenkomst. Hierin lichten we de belangrijkste stappen nog een keer toe. 

Korte zinnen geven lucht. Ze maken je tekst makkelijker te scannen. En ze helpen je lezer om stap voor stap door je verhaal te gaan. Dat betekent niet dat elke zin kort moet zijn. Wissel het af, dat is fijn voor het ritme van je tekst. Gebruik korte zinnen voor belangrijke punten en gebruik langere zinnen als je iets rustig toelicht. 

Vermijd jargon

Binnen je eigen organisatie is vaktaal vaak handig. Iedereen weet wat je bedoelt als je een bepaalde technische term of typische kantoortaal gebruikt. Maar buiten die groep werkt dat anders. Je lezer moet vaak echt ontcijferen wat je bedoelt. 

Minder duidelijk: We willen de interne processen optimaliseren om de klantreis beter te faciliteren. 
Duidelijk: We willen onze werkwijze verbeteren, zodat we klanten beter helpen. 

Gebruik vaktermen alleen als je zeker weet dat je lezer ze begrijpt. Moet je toch een moeilijk woord gebruiken? Leg het dan kort uit. Zo weet je zeker dat je lezer het nog kan volgen. 

Wees zuinig met afkortingen

Afkortingen lijken efficient. Je bespaart ruimte en schrijft sneller. Maar afkortingen doen vaak meer kwaad dan goed. Ze zorgen namelijk vooral voor onduidelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan: 

M.b.t. 
N.a.v. 
T.a.v. 
I.v.m. 
Z.s.m. 

Begint het al te duizelen? Je kent ze wellicht allemaal, maar toch moet je elke keer weer even nadenken. En dan verdwijnt je leesritme. Alsof je een minipuzzel moet oplossen. Dus: 

Minder duidelijk: N.a.v. ons gesprek stuur ik je hierbij de informatie m.b.t. de training 
Duidelijk: Na ons gesprek stuur ik je hierbij de informatie over de training. 

Hetzelfde geldt voor interne afkortingen. Jij weet misschien precies wat ORT, MT, L&D of P&C betekent, maar je lezer misschien niet. Schrijf de term daarom de eerste keer uit en zet de afkorting tussen haakjes erachter. Daarna kun je waar nodig de afkorting gebruiken. 

Maak je tekst scanbaar

Mensen lezen vaak niet van begin tot eind. Zeker online scannen ze eerst. Ze kijken naar de titel, tussenkoppen, eerste zinnen en opvallende woorden. Pas daarna beslissen ze of ze verder lezen. Help je lezer dus door structuur aan te brengen. 

• Gebruik duidelijke tussenkoppen 

• Begin elke alinea met de belangrijkste gedachte 

• Houd alinea’s kort 

• Gebruik opsommingen als je meerdere punten noemt 

Bijkomend voordeel voor jou als schrijver is dat een goede structuur je dwingt om nóg scherper te schrijven. Als je geen duidelijke tussenkop kunt bedenken, is de kans groot dat je alinea nog te veel kanten op gaat. 

Tot slot

Klaar met schrijven? Lees je tekst dan nog één keer alsof je de lezer bent. Vraag jezelf af: 

• Begrijp ik meteen waar deze tekst over gaat? 

• Weet ik wat ik moet doen of onthouden? 

• Zijn er zinnen die korter kunnen? 

• Staan er woorden in die makkelijker kunnen? 

• Kan ik afkortingen of vaktaal vervangen? 

• Gebruik ik bijwoorden die niets toevoegen? 

Lees je tekst daarna eens hardop. Struikel je over een zin? Dan is die zin waarschijnlijk te lang of te ingewikkeld. Pas hem aan. 

Nog beter: laat iemand anders je tekst lezen. Vraag daarna wat diegene heeft onthouden. Komt dat overeen met wat jij wilde zeggen? Dan zit je goed. Zo niet, dan weet je waar je moet schrappen, verduidelijken of opnieuw structureren. 

Ben je wel sterk in het schrijven van een duidelijke tekst, maar vind je een écht overtuigende tekst schrijven lastiger? Dan raden we je aan om ook dit artikel te lezen. 

Wat ook goed werkt, is potentiële weerstand in de kiem smoren. In dit artikel lees je aan de hand van twee voorbeelden precies hoe je dit doet.